سواستفاده‌های مختلف از یک اتفاق نجومی

محمدجواد ترابی پیش از وقوع ابرماه (ظهور ماه کامل در نزدیک‌ترین فاصله به زمین در یک دوره‌ی زمانی طولانی) اخیر، بسیاری از منجمان آماتور، رصدگران زبده و روزنامه‌نگاران علم هشدار دادند که ماجرای ابرماه بسیار و به مراتب بیشتر از آن‌که هر بیننده‌ای آن را بتواند با چشمانی برهنه (بدون تلسکوپ و دوربین دوچشمی) ببیند در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها پوشش داده شده است.  این بار برخلاف دفعات پیشین (خبرهایی دروغین مانند لوگوی شرکت نوشابه‌سازی روی ماه و تاریکی سه‌روزه‌ی جهان)، اصل خبر صحت داشت؛ ماه در واقعیت به نزدیک‌ترین فاصله‌ی خود از زمین در ۷۰ سال اخیر می‌رسید. ولی این مقدار برای ما انسان‌ها با توجه به فاصله‌ی ماه تا زمین و قدرت بینایی محدود ما، نمی‌توانست آن‌چنان ملموس باشد. همین هم شد؛ دقیقا ساعاتی پس از طلوع ماه در موعد مقرر بود که بسیاری در شبکه‌های اجتماعی نوشتند «این بود ابرماه؟» یا «ماه که مثل همیشه است».  طبیعتا بسیاری هم به دلایلی از جمله ابری بودن هوای منطقه‌ی زندگی‌شان یا محدودیت‌های دیگری که داشتند، نتوانستند ماه را در این شب ببینید. اما این بار برخی عکاسان بودند که پس از وقوع ابرماه دست به دامن فوتوشاپ و نرم‌افزارها و تکنیک‌های همتای آن شدند و ابرماه را با تصاویر و مناظری خیال‌انگیز ادغام کردند.  انتشار پرحجم این تصاویر در کانال‌ها و گروه‌های تلگرامی و همچنین در اینستاگرام بسیاری را به این اشتباه انداخت که چه فرصت بزرگی را از دست داده‌اند. همان فردای طلوع ابرماه اخیر در تلگرام به طور اتفاقی چشمم به یکی از عکس‌های ثبت‌شده افتاد.  یک جای کار می‌لنگید. فوکوس تصویر هم روی افرادی بود که در جلوی تصویر بودند و هم روی ماه که مطمئنا تصویر ماه فقط در لنزهای تله به این شکل ثبت می‌شود. اما میانه‌ی تصویر که زمینه‌ی شهر بود، فوکوس نبود. آن‌جا بود که متوجه این ماجرای عجیب شدم. برخی از عکاسان در آن شب به جای واقع‌گرایی و ثبت آنچه رخ داده است، دو عکس متفاوت را در هم ادغام کرده بودند.  به طور مثال از سوژه‌ای زمینی عکسی انداخته بودند و به روشی (مانند فوتوشاپ یا بهره‌گیری از ترفندهای جدید روی برخی دوربین‌ها) تصویر ماه را که جداگانه ثبت کرده بودند، به آن افزوده بودند.  نتیجه این شد که این تصاویر عجیب سر از سرویس‌های خبری بسیاری از خبرگزاری‌ها درآورد. در‌حالی که این روش که پیش‌تر در عکاسی با دوربین‌های آنالوگ، «مولتی‌اکسپوز» یا «مولتی‌اکسپوژر» نام داشت، فقط روشی است برای ثبت عکس‌های خلاقانه و نه خبری.  خوشبختانه پیگیری‌های رسانه‌ای این ماجرا باعث شد برخی از خبرگزاری‌ها عکس‌ها را حذف یا توضیحی به شرح عکس‌ها بیفزایند یا دست‌کم واحد طبقه‌بندی تصاویر را از بخش خبری تغییر دهند.

ابرماه

نمونه‌ای از یک عکس دست‌کاری شده؛ عکس پایین نسخه‌ی واقعی و عکس بالا نسخه‌ی دست‌کاری شده است

 

ابرماه

عکس‌های دستکاری شده ابرماه فقط خبرگزاری‌های داخلی را اذیت نکرده. مثلا همین خبرگزاری فرانسه (AFP) هم مجبور شده چند عکس خود را به همین دلیل از صفحه اینستاگرامش حذف کند

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.