محمدرضا رضایی| فضاپیمای «سایوز»، قدیمی‌ترین سامانه‌ی عملیاتی اعزام فضانوردان به فضاست. نخستین پرواز آزمایشی این فضاپیما در هفتم آذر ۱۳۴۵ انجام شد. حدود شش ماه پس از این پرتاب، «ولادیمیر کوماروف» نخستین پرواز سرنشین‌دار سایوز را به مدار زمین انجام داد. این مأموریت‌ها آغازی بر حکمرانی پنجاه‌ساله‌ی فضاپیماهای سایوز در اعزام فضانوردان به فضا بود. حکمرانی‌ای که تاکنون هم ادامه داشته است.در ادامه بخشی از داستان پرفراز و نشیب سایوز را با هم مرور می‌کنیم. در ادامه با پروفسورها همراه شوید.

 

نام «سرگئی کارولف» (Sergei Korolev) برای بسیاری از علاقه‌مندان به علوم فضایی، نام آشنایی است. او سرمهندس طراح سامانه‌های فضایی شوروی بود. به همت کارولف و گروهش بسیاری از نخستین‌های فضانوردی جهان به نام شوروی ثبت شد؛ پرتاب نخستین ماهواره به فضا، پرتاب نخستین کاوشگرها به ماه، اعزام نخستین انسان به فضا و ده‌ها نخستین دیگر.

فضاپیمایی برای سفر به ماه

کارولف درصدد بود تا افتخار اعزام نخستین فضانورد جهان به ماه را هم از آن کشورش کند. به همین خاطر تقریبا از همان زمان که ماهواره‌ی «اسپوتنیک – ۱»، در سال ۱۳۳۶در مدار زمین قرار گرفت، طراحی فضاپیمای پیشرفته‌ای را برای اعزام فضانورد به ماه آغاز کرد.
او خوب می‌دانست سفر به ماه بسیار سخت و پیچیده است. از طرفی دیگر رقابت فضایی با آمریکا آغاز شده بود و هر روز امکان داشت آمریکایی‌ها نخستین فضانورد را به فضا اعزام کنند. به همین خاطر کارولف مجبور بود روی طرح فضاپیماهایی ساده کار کند که پیشتازی شوروی را در تسخیر فضا به دنبال داشته باشند.
«وُستُک»، نخستین آن‌ها بود؛ فضاپیمایی که توانست «یوری گاگارین»، نخستین فضانورد جهان را در فروردین ۱۳۴۰ در مدار زمین قرار دهد. وستک فضاپیمایی بسیار ساده با امکانات ابتدایی بود. به طوری‌که هنگام بازگشت از فضا، فضانورد باید در ارتفاع هفت کیلومتری از سطح زمین از آن به بیرون می‌پرید، زیرا سامانه‌ای برای فرود نرم نداشت.
پس از اعزام گاگارین، شوروی با این فضاپیمای ساده‌ی تک‌نفره، پنج پرواز سرنشین‌دار پرخطر انجام داد و در هر پرواز رکورد و نخستینی را در فضا به نام خود ثبت کرد؛ مانند اعزام جوان‌ترین فضانورد به فضا، اعزام نخستین فضانورد زن به فضا و… .
موضوع آ‌ن‌جا جالب ‌شد که روس‌ها متوجه شدند که قرار است آمریکایی‌ها فضاپیمای دونفره‌ی «جمینی» را به فضا پرتاب کنند. به خاطر همین، فضاپیمای وستک را اندکی تغییر دادند و بزرگ‌تر کردند و نامش را «وُسخُد» گذاشتند؛ فضاپیمایی که توانست در نخستین پرتاب فضایی خود، سه فضانورد شوروی را بدون لباس فشار مخصوص، به فضا اعزام کند. در پرواز دوم و آخر این فضاپیما هم «الکسی لئونف» نخستین راهپیمایی فضایی جهان را انجام داد. خوشبختانه وسخد برخلاف وستک این قابلیت را داشت که به آرامی روی زمین فرود بیاید و به همین خاطر فضانوردان آن لازم نبوددر میان زمین و آسمان از فضاپیما به بیرون بپرند.
طراحی این دو فضاپیما در فضای پرالتهاب رقابت‌های فضایی شوروی و آمریکا انجام شد. کارولف به خوبی می‌دانست که این فضاپیما‌ها به درد سفر به ماه نمی‌خورند و در طولانی‌مدت اهداف فضایی کشورش را تأمین نخواهند کرد. به همین خاطر او در حاشیه‌ی این سفرهای فضایی جنجالی، به طور مخفیانه کار طراحی و ساخت فضاپیمای پیشرفته‌ی خود را برای اعزام فضانوردان شوروی به ماه ادامه می‌داد.

وقتی کارولف درگذشت…

تقریبا همه چیز به خوبی پیش می‌رفت. او توانسته بود کار طراحی را به اتمام برساند و حتی بخش‌هایی از نخستین نمونه‌ی پروازی فضاپیمایش را بسازد. اما ۲۴ دی ۱۳۴۴، فرا رسید؛ روزی که کارولف در اثر عوارض شکنجه‌های سختی که در دوران جوانی در اردوگاه‌های کار اجباری استالین در سیبری متحمل شده بود، درگذشت.
با آن‌که مرگ کارولف ضربه‌ی سختی به صنایع فضایی شوروی وارد کرد، اما شاگردانش کارش را ادامه دادند تا درنهایت نخستین نمونه‌ی آزمایشی فضاپیمای پیشرفته‌ی آن‌ها که دیگر «سایوز» نام گرفته بود، در هفتم آذر ۱۳۴۵ به فضا پرتاب شد. حدود شش ماه بعد از این تاریخ، ولادیمیر کوماروف به عنوان نخستین سرنشین سایوز به فضا رفت.
در طرح روس‌ها برای سفر به ماه، سایوز می‌توانست دو فضانورد را به ماه ببرد که یکی از آن‌ها به کمک ماه‌نشین روی ماه فرود می‌آمد. اما بی‌نظمی‌، موازی‌کاری و سوءمدیریت در صنایع فضایی شوروی پس از مرگ کارولف، باعث شد که سایوز هیچ‌گاه فضانوردی را به ماه نبرد. سایوز در سال‌های ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷، در مجموع پنج پرتاب فضایی سرنشین‌دار به مدار زمین داشت. این پروازها با هدف آزمایش سامانه‌های مختلف سایوز برای سفر به ماه انجام می‌شد.
ولی تمام نقشه‌های روس‌ها در ۲۹ تیر ۱۳۴۸، نقش برآب شد؛ «نیل آرمسترانگ» و «ادوین آلدرین» به عنوان نخستین فضانوردان روی ماه فرود آمدند و این عنوان پرافتخار به آمریکایی‌ها رسید. بعد از آن تلاش‌های شوروی برای اعزام فضانورد به ماه با شکست مواجه شد. سایوز در پروازهای فضایی عملکرد خوبی داشت، اما علت اصلی ناکامی روس‌ها، نقص در سامانه‌ی پرتابگر فضایی آن‌ها موسوم به «اِن.۱» بود.
به هر جهت شوروی با قبول شکست، پرونده‌ی طرح سفر به ماه خود را بست و بعد از آن روی توسعه‌ی ایستگاه‌های فضایی خود به نام «سالوت» متمرکز شد. آن‌ها از آن به بعد از فضاپیمای سایوز که یادگاری از طرح بلندپروازانه‌ی آن‌ها برای سفر به ماه بود، برای اعزام فضانوردان خود به ایستگاه‌های فضایی بهره بردند.

دیدگاه های وب سایت

  1. Sepehr Metanat
    پاسخ دادن

    سلام،

    طبق آخرین اطلاعاتی که من دارم، آخرین عنصر شناخته شده اونونپتیوم (ununpentium) هست که جزء عناصر فوق سنگینه. کلا این عناصر فوق سنگین تازگی ها کشف شدن. این توضیح رو هم بدم که عناصر فوق سنگینی که در موردشون حرف زدم، عدد جرمی شون بالای 109 هست.

    برای اطلاعات بیشتر می تونی به این پست از وبلاگم بری (اون جا عکس به روز شده جدول تناوبی رو هم گذاشتم):

    http://nikbayan.ir/post/120

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.