دانستنیها: در شماره‌ی ۱۶۹ مجله‌ی دانستنیها مطلبی درباره‌ی زباله‌های الکترونیکی منتشر شد که در رابطه با این مطلب، یکی از خوانندگان دانستنیها برای ما یادداشتی فرستاده‌اند. امروز در پروفسورها یادداشت «علیرضا فرازمند» را درباره‌ی شیوه‌های بازیافت زباله‌های الکترونیکی می‌خوانیم.

 

علیرضا فرازمند – دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی فرآوری مواد معدنی

در بخش «دیجیتال» شماره‌ی ۱۶۹ به زباله‌های الکترونیکی پرداختید و به مشکلات این زباله‌ها و مسائل محیط‌زیست و آلودگی‌هایشان اشاره شد. اما به طور مفصل و تخصصی به مرحله‌ی فرآوری مواد معدنی و استحصال عناصر مختلف و باارزش از این منابع ثانویه پرداخته نشد. وسایل الکترونیکی مانند کامپیوتر‌ها، گوشی‌های هوشمند، تلویزیون‌ها و…، اگرچه کیفیت زندگی ما را به میزان زیادی بالا برده‌اند، اما باعث شده‌اند نوع جدیدی از زباله‌ها شکل بگیرد. «زباله‌های الکترونیکی» (E-wastes) در واقع وسایل الکترونیکی‌ای هستند که از کارافتاده و غیرقابل ‌استفاده ‌شده‌اند و شامل عناصر باارزش و مواد سمی و خطرناک (سرب، جیوه، آرسنیک، طلا، نقره و…) هم هستند. یک روی سکه‌ی زباله‌های الکترونیکی تهدید محیط‌زیستی و آلودگی‌های ناشی از عناصر سمی آن‌ها است، اما روی دیگر این سکه، شاید فرصتی برای به‌دست‌آوردن عناصر باارزش از دل این زباله‌ها خواهد بود. میزان طلای موجود در این زباله‌ها به طور متوسط اگر بیشتر از طلای استخراج‌شده از معادن نباشد، کمتر نیست؛ به شکلی که در بعضی کشورها به این زباله‌ها لقب معادن روی زمینی دادند. پس بازیافت این زباله‌ها هم پول خوبی نصیب دولت‌ها خواهد کرد و هم میزان سمی بودن و آلودگی آن‌ها را تحت کنترل درمی‌آورد.

درحال‌حاضر فناوری بازیافت برای به دست آوردن عناصر باارزش از این زباله‌ها شامل بخش‌های مختلف می‌شود. بخش‌هایی مثل جداسازی مکانیکی و تفکیک زباله‌ها. قطعات مشابه در کنار هم قرار می‌گیرند و روی آن‌ها خردایشی انجام می‌شود تا ابعادشان ریزتر شوند و بتوان روی آن‌ها روش‌های بازیافت را انجام داد.

یکی از معمول‌ترین روش‌ها، روش «پیرومتالورژی» ( (Pyrometallurgyیعنی ذوب‌کردن قطعات و فلزات در کوره‌ها با درجه‌ی حرارت بالا است. ذوب‌کردن در کوره‌ها معمولا باعث بروز آلودگی‌های بیشتر محیط‌زیستی می‌شود و در چند دهه‌ی گذشته با توجه به رشد انجمن‌ها و سازمان‌های محیط‌زیستی، ترجیح صنعتگران استفاده از روش‌های سازگارتر با محیط‌زیست بوده است. از جهت دیگر هزینه‌ی فناوری‌های دیگر نسبت به ذوب در کوره‌ها کمتر است و شاید این باعث راضی ‌کردن صنعتگران شده باشد.

فناوری دیگر روش «هیدرومتالورژی» (Hydrometallurg) یعنی استفاده کردن از ماده‌ای شیمیایی مثل اسیدها برای حل کردن فلزات موجود در قطعات است. نکته‌ی‌ مهمی که در بازیافت طلا، پلاتین، نقره و سایر فلزات باارزش به این شکل باید مورد توجه قرار گیرد، کنترل فاضلاب صنعتی و خنثی‌سازی اسید به‌کاررفته در فرایند است، چراکه مواد سمی و بخارات سمی به وسیله‌ی استنشاق و پوست به سرعت جذب می‌شوند. اما این کار هزینه‌ی بالایی را تحمیل می‌کند و فرایندهایی را باید طی کرد که از نظر محیط‌زیستی پردردسر هستند.

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.