درباره‌ی استادان خودخوانده‌ی روزنامه‌نگاری علمی

فرهادیان

سلیمان فرهادیان، روزنامه نگار علم

دهه‌ی۶۰ با امروز خیلی فرق داشت. تعداد داوطلبان ورود به دانشگاه بسیار زیاد و ظرفیت دانشگاه‌ها کم بود و درنتیجه رقابت شدیدی برای ورود به دانشگاه وجود داشت. فقط تعداد کمی در کنکور دانشگاه‌ها قبول می‌شدند و صدالبته، تعداد زیادی از داوطلبان هم پشت در دانشگاه‌ها می‌ماندند. دوستی داشتم که دیپلم ادبیات داشت و چندبار در کنکور شرکت کرد اما قبول نشد.
پس از اتمام سربازی هم، بختش را چندبار دیگر امتحان کرد اما جز به ارمغان آوردن لقب «علی کنکوری» فایده‌ی‌ دیگری برایش نداشت. به همین دلیل به فکر کاروکاسبی افتاد.پیدا کردن شغل درست‌وحسابی برای جوان دیپلمه‌ی ادبیات و ناآشنا با فن‌وهنر، کمی دشوار بود اما فکر بکری به ذهن علی کنکوری ما رسید؛ تدریس در کلاس خصوصی و به‌ویژه کلاس کنکور! فکرش را بکنید، کسی می‌خواست در کلاس کنکور تدریس کند که خودش نتوانسته بود در کنکور قبول شود!
بااینکه ادبیات خوانده بود، تصمیم گرفت در کلاس کنکور «ریاضی» و «فیزیک» تدریس کند. به نظرش بازار کنکور ریاضی و فیزیک داغ بود و می‌توانست حسابی پول پارو کند. فکر می‌کنم دیگر لازم نباشد آخر و عاقبت کلاس کنکورش را تعریف کنم.
امروزه بسیاری از خبرگزاری و رسانه‌ها، بخشی را به علم‌وفناوری اختصاص داده‌اند. اما متأسفانه برخی از این رسانه‌ها، اصل دقت و صحت در انتشار اخبار علمی را فراموش کرده‌اند. به‌بیان‌دیگر اخباری را منتشر می‌کنند که چندان دقیق و درست نیست.
انتشار اخبار نادرست، اعتبار یک رسانه‌ را به‌شدت مخدوش می‌کند و اگر انتشار این اخبار نادرست تکرار شود، باید به جد در مورد اعتبار آن رسانه تجدیدنظر کرد. یک خبرگزاری تاکنون بارها اخبار علمی نادرستی را منتشر کرده که در ادامه چند نمونه را باهم بررسی می‌کنیم.
این رسانه، بارها و بارها «Astronomer» به‌معنای «اخترشناس» را با «astronaut» به‌معنای «فضانورد» اشتباه گرفته است. برای مثال چندی‌پیش نوشته بود: «فضانوردان دقیق‌ترین نقشه‌ی کهکشان راه شیری را منتشر کردند.» که البته منظورش این بود که «اخترشناسان دقیق‌ترین نقشه‌ی کهکشان راه شیری را منتشر کردند.» واقعا فضانوردان را چه به نقشه‌ی ستارگان؟
این خبرگزاری روزی دیگر از طراحی سامانه‌ی جدید دوگانه‌سوز در موتور خودرو شامل آب و بنزین، توسط دو مبتکر خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، این دو جوان با اجرایی کردن ابتکار خود، آب معمولی را جایگزین بنزین کردند. اما چگونه می‌توان از آب انرژی تولید کرد؟ خبرگزاری علمی ما گفته: «نحوه‌ی کار سیستم به این شرح است که آب داخل دستگاه الکترولیز به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌شود و هیدروژن تولید شده تحت فشار پمپ وارد مخزن و بعد از تنظیم میزان مصرف، وارد سامانه‌ی پخش‌کننده‌ی موتور می‌شود.»
برای خبرنگاران علم این خبرگزاری هم اصلا مهم نیست که آب خودبه‌خود الکترولیز نمی‌شود و به‌مقدار زیادی انرژی نیاز دارد. علاوه‌بر این، هیدروژنی که از این روش تولید شد، حداکثر به همان مقدار مصرف شده، انرژی تولید می‌کند و در بهترین حالت بازده این چرخه (الکترولیز آب و سوزاندان دوباره‌ی هیدروژن) بسیار کم‌تر از صد در صد است و این یعنی هدررفتن انرژی. علاوه‌بر این، اصلا از خودشان یا طراح این خودرو نپرسیدند در طول ۱۵۰سالی که از ابداع خودروهای امروزی می‌گذرد، چرا هیچ مخترع و مبتکر یا هیچ شرکتی از این منبع نیرو برای خودرو استفاده نکرده است؟
این خبرگزاری، روزی دیگر از طراحی و تولید موتور خودرویی خبر داد که بدون نیاز به سوخت کار می‌کند. همچنین شرکت سازنده‌ی این خودرو، موفق به طراحی قطار بدون موتور شده است که هیچ‌گونه موتوری در قطار به‌کار برده نمی‌شود و تنها نیاز به ریل‌گذاری مخصوص دارد. به گفته‌ی این خبرگزاری از قول سازنده‌ی قطار، مهم‌ترین ویژگی این قطار عدم آلودگی صوتی و محیط‌زیست، کم کردن وزن قطار از یک هزار به ۸۰ تن، بالا بردن سرعت از ۱۲۰ به ۹۰۰ کیلومتر در ساعت و کاهش استهلاک به یک‌بیستم استهلاک فعلی است. (در نظر داشته باشید سریع‌ترین قطارهای امروزی که انرژی زیادی هم مصرف می‌کنند، با سرعت حداکثر ۶۰۰کیلومتر در ساعت حرکت می‌کند، آن‌وقت این قطار بدون استفاده از انرژی، با سرعت ۹۰۰کیلومتر حرکت می‌کند! هزار و یک حسن دیگر هم دارد!)
این خبرگزاری به‌تازگی تیتر «تولید سوخت از دی‌اکسید کربن موجود در اتمسفر» را برای یک خبر انتخاب کرده بود. چنین خبری در صورت درست بودن، از چند جنبه مهم است. اینکه نخست ما را از دردسرهای دی‌اکسید کربن خلاص می‌کند و منبعی تازه برای انرژی هم پیش پایمان می‌گذارد. اما خبر را که می‌خوانیم، فقط می‌گوید قرار است کارخانه‌ای در سوییس راه‌اندازی شود که دی‌اکسید کربن هوا را جمع‌آوری می‌کند. در ادامه نوشته است: «هدف این کارخانه، فروش گاز دی‌اکسید کربن به اشخاص ثالث ازجمله گلخانه‌ها و شرکت‌های تولید نوشابه است.» در متن خبر، صحبتی از تبدیل دی‌اکسید کربن به سوخت نیست.
به‌تازگی مدیرکل اخبار داخلی این خبرگزاری با این کارنامه‌ی درخشان و مشعشع درزمینه‌ی خبر‌رسانی علمی از آمادگی این سازمان برای پرورش خبرنگاران متخصص و صاحب‌قلم در زمینه‌های علمی ازجمله فناوری نانو خبر داد. نمی‌دانم چرا یک‌دفعه یاد «علی کنکوری» خودمان افتادم!

دانستنیها شماره ۱۵۶- دانستنیهاآنلاین

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.