سیاوش رحمانی| سوم سپتامبر ۱۸۶۴، انفجاری بزرگ کارخانه هلنبرگ شهر استکهلم را غرق آتش کرد. شایعه به سرعت همه جا پخش شد: «آلفرد نوبل کشته شده.» آری نوبل کشته شده بود اما نه آلفرد، بلکه برادر بزرگ‌ترش لودویگ!روز بعد از حادثهسیاوش رحمانی| سوم سپتامبر ۱۸۶۴، انفجاری بزرگ کارخانه هلنبرگ شهر استکهلم را غرق آتش کرد. شایعه به سرعت همه جا پخش شد: «آلفرد نوبل کشته شده.» آری نوبل کشته شده بود اما نه آلفرد، بلکه برادر بزرگ‌ترش لودویگ!روز بعد از حادثه، روزنامه‌ای فرانسوی درباره او مطلبی نوشت که نوبل اندوهگین را تکان داد و او را بر آن داشت که کاری بکند. ، روزنامه‌ای فرانسوی درباره او مطلبی نوشت که نوبل اندوهگین را تکان داد و او را بر آن داشت که کاری بکند. 

۹آلفرد نوبل، شیمیدان، مهندس و مخترع شهیر، سومین فرزند امانوئل نوبل، بازرگان سوئدی در ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳ در استکهلم سوئد به دنیا آمد. هنگامی که نه ساله بود با خانواده‌اش به سن پترزبورگ روسیه مهاجرت کرد. در آنجا به شاگردی استاد شیمی برجسته‌ای درآمد. وقتی ۱۸ ساله بود پدر و مادرش او را به آمریکا فرستادند تا در دانشگاه شیمی بخواند. اگرچه چند بار در زندگی‌اش دل باخت اما نوبل هیچ‌گاه ازدواج نکرد.
پس از اینکه تحصیلات دانشگاهی‌اش را به پایان رساند به همراه پدرش که دیگر یک تاجر ورشکسته بود به سوئد بازگشت. او مطالعات و تحقیقات علمی‌اش را به صورت تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تر درباره مواد قابل اشتعال و انفجار از جمله نیترو گلیسیرین پیگیری کرد و سرانجام در ادامه ۳۳۵ اختراع مختلفی که به نام خودش به ثبت رساند به مهم‌ترین آنها یعنی دینامیت رسید. او همواره در این فکر بود که چگونه می‌توان با یک انفجار عده‌ای کارگر بیچاره بیل و کلنگ به دست را از چندین روز کار طاقت‌فرسا راحت کرد. وی با افزودن باروت به نیتروگلیسیرین مکانیسمی برای کنترل انفجار پیدا کرد. نام اختراعش را هم از کلمه یونانی دینامیس؛ به معنی قدرت گرفت. همزمان با اختراع دینامیت او به همراه برادرانش که مانند پدرشان به تجارت مشغول بودند، کارخانه ساختند و دست به تولید انبوه آن زدند. استقبال چشمگیری از اختراع هوشمندانه او شد و او از فروش محصولش ثروت کلانی اندوخت. اما بر خلاف آنچه او به دنبال آن بود همه دینامیت‌ها برای سازندگی و آبادانی منفجر نمی‌شدند. به زودی این دینامیت‌ها در کنار استفاده‌های انسان دوستانه‌ای که از آنها می‌شد به ابزار جنگ و کشتار تبدیل شدند.

… و نوبل دلش گرفت
شاید آن حادثه تلخ بود که نام نوبل را زبانزد کرد. انبار‌های باروت کارخانه بر اثر یک بی‌احتیاطی منفجر شد و پنج نفر – که برادر بزرگ‌تر آلفرد نیز در بین آنها بود – کشته شدند. آلفرد خیلی زود از ماجرای مرگ دردناک برادرش و چهار نفر دیگر با خبر شد. خبری که بین مردم پخش شد اما به اشتباه از مرگ خود او حکایت می‌کرد. فردایش روزنامه‌ای فرانسوی تحت تاثیر این شایعه نوشته‌ای به چاپ رساند که از مرگ آلفرد نوبل خبر می‌داد. در این مقاله نوشته شده بود: «کسی که با فروش ابزار کشتار انسان‌ها، برای خودش ثروت می‌اندوخت کشته شد.» نوبل مردی جنایتکار خوانده شده بود که تقدیر او را به سزای اعمالش رساند. تیتر این نوشته از همه جنجالی‌تر بود: «بازرگان مرگ کشته شد.» نوبل آن مقاله شگفت‌انگیز را خواند. حیرت و اندوه وجودش را‌فرا گرفت. آیا او این‌قدر نفرت‌انگیز بود؟! او هرگز دینامیت را برای خون ریزی اختراع نکرده بود و از فروش آن نیز چنین قصدی نداشت. او دیگر شغلش را جدی نگرفت، افسرده شده بود. نوبل در سال ۱۸۹۵ از ثروت ۳۱ میلیون کرونی‌اش که ارزشی برابر با ۲۵۰ میلیون دلار داشت دست کشید و به باشگاه سوئدی-نروژی‌ها در پاریس رفت و وصیت نامه‌اش را امضا کرد و احتمالا آرام گرفت. او نیمه شب دهم دسامبر سال بعدش در ۶۳ سالگی بر اثر سکته قلبی در ایتالیا از دنیا رفت.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

این وصیتنامه من است
نوبل در وصیتنامه‌اش به اجراکنندگان آنچه نتیجه تحقیقات و مطالعات خود خوانده سفارش می‌کند: «آنچه از میراث من به‌جا می‌ماند، همه را به پول نقد تبدیل کنید. آن را در پروژه‌های سودده دولتی و کم ریسک سرمایه‌گذاری کنید. هر سال سود آن را به پنج قسمت مساوی تقسیم کنید و آن را به کسانی دهید که سال قبل از آن به بهترین نحو در راه منفعت انسان‌ها تلاش کرده‌اند. یکی از این پنج سهم را به بهترین مخترع یا مکتشف در زمینه پزشکی و فیزیولوژی بدهید. سهمی دیگر را به بهترین مخترع یا مکتشف در فیزیک اختصاص دهید. یکی دیگر از سهم‌ها را به خالق بهترین اثر ادبی اختصاص دهید. آخرین سهم را به کسی بدهید که بیشترین تلاش را در راه ترویج و استحکام روابط صلح‌آمیز و برادرانه در سطح جامعه یا بین‌الملل انجام داده باشد.» در ادامه، نوبل کمیته‌های مسؤول انتخاب این افراد را هم انتخاب می‌کند: «جایزه فیزیک و شیمی توسط آکادمی علوم در استکهلم، جایزه فیزیولوژی و پزشکی از طرف دپارتمان پزشکی و جراحی کارولین در استکهلم، جایزه ادبیات توسط آکادمی ادبیات سوئد و جایزه صلح نیز به رأی کمیته‌ای متشکل از پنج نفر از منتخبین پارلمان نروژ اعطا می‌شود. نوبل در آخر وصیتنامه‌اش تاکید می‌کند: «علاقه خاص من این است که در تقسیم این جوایز به هیچ وجه ملیت نامزدها مد نظر قرار نگیرد، یعنی جایزه به شایسته‌ترین افراد داده شود اعم از اینکه از اسکاندیناوی باشند یا نباشند. این وصیتنامه تنها وصیت معتبر من است و مفاد آن هر گونه وصیتی را که ممکن است پس از مرگ من ارائه شود، باطل می‌کند.»

بر سر میراث نوبل چه آمد؟
۶نوبل وصیت کرده بود با پولش اوراق بهادار کم ریسک بخرند و با سود آن جوایز هر سال را اهدا کنند. چون مبلغ این پول ثابت بود، روز به روز از ارزش آن کاسته می‌شد و جوایز نیز کم‌ارزش‌تر می‌شدند. در سال ۱۹۵۳ و در حالی که این ثروت رو به نابودی می‌رفت موسسه خصوصی نوبل که مسؤول سرمایه‌گذاری این پول بود، تفسیر جدیدی از وصیتنامه نوبل ارائه کرد و این سرمایه را وارد بورس کرد و سرمایه‌گذاری‌های دیگری نیز با آن انجام داد. در همان سال موسسه نوبل به دلیل اهداف انسان دوستانه‌اش از مالیات نیز معاف شد. ارزش این سرمایه و جایزه‌هایی که اهدا می‌شد شروع به بالا رفتن کرد. در سال ۱۹۹۱ ارزش آن به ارزش اولیه‌اش رسید و از آن پس رو به فزونی گذاشت. اکنون مبلغ در آمد سالیانه موسسه نوبل نزدیک به ۱۹ میلیون دلار است. که بخشی از آن را جایزه می‌دهند و بخشی دیگر را روی پول اولیه می‌گذارند. این جایزه در ابتدا این قدر پر اهمیت نبود. بیشتر جنبه حمایت از دانشمندان، نویسندگان و فعالان جوان صلح را داشت ولی کم کم شکل آن تغییر کرد. سال‌های اول نوبل، پولی که به عنوان جایزه داده می‌شد بیش از هر چیز دیگر اهمیت داشت ولی رفته رفته این جایزه چنان بلند آوازه شد که عنوانش برای برندگان از همه‌چیز ارزشمندتر بود. اهمیت این جایزه‌ها باعث می‌شود هر ساله همه دنیا به مراسم نوبل چشم بدوزند. مراسمی که هر جایزه‌اش پر از حرف و حدیث است. نوبل‌های علمی جامعه علمی دنیا را تحت تاثیر قرار می‌دهد. جایزه ادبی نوبل شاید یکی از بزرگ‌ترین افتخاراتی باشد که یک نویسنده بتواند کسب کند و جایزه صلح هم که خودش یک اتفاق سیاسی محسوب می‌شود و همیشه روی معادلات بین‌المللی تاثیر می‌گذارد. هر ساله در کنار این جوایز، جایزه‌ای به نام جایزه اقتصاد داده می‌شود. این جایزه جزو وصیت‌های نوبل نیست و پول آن نیز از میراث نوبل تامین نمی‌شود. اولین بار این جایزه در سال ۱۹۶۹ اعطا شد. این جایزه را بانک ملی سوئد از دارایی‌های خودش به کسی که بهترین نظریه یا راهکار را برای پیشبرد مقاصد اقتصادی ارائه می‌دهد، اعطا می‌کند.

دانستنیها شماره ۱۵دانستنیها آنلاین

دیدگاه های وب سایت

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.