1در پژوهش‌های علمی که بخشی از داده‌ها به کمک روش‌های آماری تحلیل می‌شوند، معمولا اصطلاح «معنی‌دار» (Significant) برای توصیف داده‌ها استفاده می‌شود. با وجود کثرت استعمال، این اصطلاح یکی از بدفهمیده‌شده‌ترین اصطلاحات علمی (حتی میان خود دانشمندان) است. برای تشخیص اینکه نتایج یک آزمایش معنی‌دار هستند یا نه، فرمول‌هایی استفاده می‌شوند تا مشخص شود اعوجاج ناشی از عوامل متفرقه چه اندازه در داده‌ها سهیم بوده است. هر چه‌قدر که تعداد نمونه‌ها زیادتر باشد، اثر اعوجاج روی آنها کمتر خواهد بود. برای مثال اگر داده‌های مربوط به طول ۱۰ نمونه حشره از یک گونه بررسی شود، ممکن است شش نمونه از آنها یک اندازه داشته باشند و سه نمونه از آنها کمی کوچک‌تر باشند و یک نمونه هم با اختلاف زیادی، طول بیشتری داشته باشد، اما اگر به جای ۱۰ نمونه، ۱۰۰۰ نمونه بررسی شوند، نمودار فراوانی طول نمونه‌های مختلف، شکلی زنگوله‌ای خواهد گرفت. فرمول‌های آماری تعیین می‌کنند که اختلاف اندازه نمونه یازدهم (در مقایسه با ده نمونه قبل از خود) یا نمونه هزار و یکم (در مقایسه با هزار نمونه قبلی) ناشی از اعوجاج است یا نه؟ اما حتی اگر این اختلاف اندازه ناشی از اعوجاج نباشد، باز هم لزوما به معنی صحت داده‌ها نیست. برای اینکه قطعا بتوان در این مورد قضاوت کرد، باید امکان‌پذیر بودن ذاتی خود داده مورد نظر بررسی شود.

 

دانستنیها شماره 124 – دانستنیها آنلاین

نوشتن دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.